Battery za Valve-Regulated Lead-Acid (VRLA) ze mugongo gw’enkola z’amasannyalaze ezitasalako (UPS), eziwa amaanyi amakulu ag’okukuuma mu mbeera ez’amangu. Naye okutegeera ensonga eziviirako bbaatule ya asidi wa lead okugwa nga tetunnatuuka kyetaagisa nnyo okukuuma obulungi bw’enkola zino ez’amasannyalaze eziyimiridde. Ekiwandiiko kino kigenda mu maaso n’ebintu eby’enjawulo ebikosa obuwangaazi bwa bbaatule za VRLA, nga kiraga obukulu bw’okulabirira obulungi bbaatule, okuzikozesa, n’okuziddaabiriza okwongera ku bulamu bwazo.
Ensonga Enkulu Ezikosa Obulamu bwa Battery
Obulamu bw'Obuweereza
Ebbugumu
Okusasula ssente ezisukkiridde
Okusasula ssente entono
Omuddusi w’ebbugumu
Okubulwa amazzi mu mubiri
Obujama
Ebirungo ebiziyiza (catalysts).
Obulamu bw'Obuweereza:
Nga bwe kitegeezeddwa IEEE 1881, obulamu bwa bbaatule butegeeza ebbanga ly’okukola obulungi mu mbeera ezenjawulo, ezitera okupimibwa n’obudde oba omuwendo gw’enzirukanya okutuusa ng’obusobozi bwa bbaatule bukendedde okutuuka ku kitundu ekimu ku buli kikumi ku busobozi bwayo obwasooka okugerekebwa.
Mu nkola za UPS (Uniinterruptible Power Supplies), okutwalira awamu bbaatule zikuumibwa mu mbeera ya float charge okumala ekiseera ekisinga obunene eky’obulamu bwazo. Mu mbeera eno, ‘cycle’ kitegeeza enkola bbaatule gy’ekozesebwa (okufuluma) n’oluvannyuma n’edda mu chajingi enzijuvu. Omuwendo gw’enzirukanya y’okufulumya n’okuzzaamu amaanyi bbaatule ya asidi ow’omusulo gy’esobola okuyitamu guliko enkomerero. Buli cycle ekendeeza katono ku bulamu bwa bbaatule okutwalira awamu. N’olwekyo, okutegeera obwetaavu bw’obugaali obuyinza okubaawo okusinziira ku bwesigwa bw’omukutu gw’amasannyalaze ogw’omu kitundu kikulu nnyo mu nkola y’okulonda bbaatule, kubanga kikwata nnyo ku bulabe bwa bbaatule okugwa.
Ebbugumu:
Ebbugumu likwata nnyo ku ngeri bbaatule gy’ekola obulungi n’ebbanga ly’ekola. Nga onoonyereza ku ngeri ebbugumu gye likwata ku kulemererwa kwa bbaatule za asidi w’omusulo, okutegeera enjawulo wakati w’ebbugumu ery’omu kifo (ebbugumu ly’empewo eyeetoolodde) n’ebbugumu ery’omunda (ebbugumu ly’ekirungo ky’amasannyalaze) kyetaagisa nnyo. Wadde ng’empewo eyeetoolodde oba ebbugumu ly’ekisenge liyinza okukosa ebbugumu ery’omunda, enkyukakyuka eno tebaawo mangu. Ng’ekyokulabirako, ebbugumu ly’ekisenge liyinza okukyuka ennyo emisana, naye ebbugumu ery’omunda liyinza okulaba enkyukakyuka entonotono.
Abakola bbaatule batera okuteesa ku bbugumu erisinga obulungi ery’okukola, mu bujjuvu nga liri ku 25 °C. Kinajjukirwa nti okutwalira awamu ebibalo bitegeeza ebbugumu ery’omunda. Enkolagana wakati w'ebbugumu n'obulamu bwa bbaatule etera okupimibwa nga 'ekitundu ky'obulamu': buli 10 °C okweyongera waggulu wa 25 °C esinga obulungi, obulamu bwa bbaatule bukendeera ekitundu. Obulabe obusinga obunene ku bbugumu eringi kwe kuggwaamu amazzi, ng’amasannyalaze ga bbaatule gafuumuuka. Ku ludda olulala, ebbugumu erinyogovu liyinza okwongera ku bulamu bwa bbaatule naye ne likendeeza ku maanyi gaayo ag’amangu.
Okusasula ssente ezisukkiridde:
Okucaajinga ennyo kitegeeza enkola y’okussaako chajingi ennyingi ku bbaatule, ekivaako okwonooneka okuyinza okubaawo. Ensonga eno eyinza okuva ku nsobi z’abantu, gamba ng’ensengeka ya chajingi etali ntuufu, oba ku chajingi etali nnungi. Mu nkola za UPS, vvulovumenti y’okucaajinga ekyuka okusinziira ku mutendera gw’okucaajinga. Mu budde obutuufu, bbaatule ejja kusooka okucaajinga ku vvulovumenti eya waggulu (emanyiddwa nga ‘bulk charge’) n’oluvannyuma ekuume ku vvulovumenti eya wansi (emanyiddwa nga ‘float charge’). Okucaajinga ekisusse kiyinza okukendeeza ennyo ku bulamu bwa bbaatule era mu mbeera enzibu, kireetera ebbugumu okudduka. Kikulu nnyo enkola z’okulondoola okuzuula n’okulabula abakozesa ku mbeera yonna ey’okusasula ssente ezisukkiridde.
Okusasula ssente entono:
Undercharging ebaawo nga bbaatule efuna voltage ntono okusinga ku yeetaagibwa okumala ebbanga eddene, n’eremererwa okukuuma charge level eyeetaagisa. Okusigala nga bbaatule ecaajinga bulungi kivaamu okukendeeza ku busobozi n’obulamu bwa bbaatule obutono. Okucaajinga ekisukkiridde n’okucaajinga ekitono byombi bikulu nnyo mu kulemererwa kwa bbaatule. Lirina okuddukanyizibwa n’obwegendereza okulaba ng’eweebwa vvulovumenti entuufu okukuuma obulamu bwa bbaatule n’okuwangaala.
Omuddusi w’ebbugumu:
Thermal runaway ekiikirira engeri ey’amaanyi ey’okulemererwa mu bbaatule za asidi w’omusulo. Bwe wabaawo akasannyalazo akangi ennyo aka chajingi olw’ensengeka y’okucaajinga ennyimpi oba etali ntuufu ey’omunda, ebbugumu lyongera ku buziyiza, ekivaamu ebbugumu erisingawo, ne liyiringisibwa waggulu. Okutuusa ng’ebbugumu erikolebwa mu bbaatule lisukka obusobozi bwayo okunnyogoga, okudduka okw’ebbugumu kubaawo, ekivaako bbaatule okukala, okukwata omuliro oba okusaanuuka.
Okulwanyisa kino, waliwo obukodyo obuwerako okuzuula n’okuziyiza okudduka okw’ebbugumu nga kutandika. Enkola emu ekozesebwa ennyo y’okucaajinga nga kuliyirira bbugumu. Ebbugumu bwe lirinnya, vvulovumenti y’okucaajinga ekendeera mu ngeri ey’otoma, era okukkakkana ng’okucaajinga kuyimiridde bwe kiba kyetaagisa. Enkola eno yeesigamye ku sensa z’ebbugumu eziteekebwa ku butoffaali bwa bbaatule okulondoola ebbugumu. Wadde nga enkola ezimu eza UPS ne chajingi ez’ebweru ziwa ekintu kino, emirundi mingi, sensa z’ebbugumu ezikulu zibeera za kwesalirawo.
Okubulwa amazzi mu mubiri:
Battery zombi ezirimu empewo ne VRLA zitera okufiirwa amazzi. Okuggwaamu amazzi kuno kuyinza okuvaako okukendeeza ku busobozi n’okukendeeza ku bulamu bwa bbaatule, ekiggumiza obwetaavu bw’okukebera buli kiseera okuddaabiriza. Battery ezirimu empewo zifiirwa amazzi buli kiseera nga ziyita mu kufuumuuka. Zikoleddwa nga zirina ebiraga ebirabika okukebera emiwendo gy’amasannyalaze era kyangu okuddamu okujjuza amazzi nga kyetaagisa.
Battery za Valve-Regulated Lead-Acid (VRLA) zirimu amasannyalaze matono nnyo bw’ogeraageranya n’ebika ebirimu empewo, era mu bujjuvu ekisenge kyazo tekiba kya bwerufu, ekifuula okukebera munda okusoomoozebwa. Ekisinga obulungi, mu bbaatule za VRLA, ggaasi ezikolebwa okuva mu kufuumuuka (hayidirojeni ne okisigyeni) zirina okuddamu okwegatta okudda mu mazzi munda mu yuniti. Naye, mu mbeera y’ebbugumu oba puleesa esukkiridde, vvaalu y’obukuumi eya VRLA eyinza okugoba ggaasi. Wadde ng’okufulumya omukka ogutatera kubaawo kya bulijjo era okutwalira awamu tekirina bulabe, okugoba ggaasi obutasalako kizibu. Okufiirwa kwa ggaasi kuleeta okuggwaamu amazzi mu bbaatule mu ngeri etakyukakyuka, ekivaako lwaki okutwalira awamu bbaatule za VRLA zirina obulamu nga kitundu kya bbaatule ez’ennono ezibooga (VLA).
Obucaafu:
Obucaafu obuli mu busannyalazo bwa bbaatule busobola okukosa ennyo omulimu. Okukebera n’okuddaabiriza buli kiseera kikulu nnyo naddala ku bbaatule enkadde oba ezitalabirira bulungi, okwewala ensonga ezikwata ku bucaafu. Mu bbaatule za Valve-Regulated Lead Acid (VRLA), obucaafu bw’obusannyalazo tebutera kubaawo, emirundi mingi buva ku buzibu mu kukola. Wabula okweraliikirira obucaafu kusinga kubeera mu bbaatule za Vented Lead Acid (VLA), naddala ng’amazzi gateekebwa buli luvannyuma lwa kiseera mu kirungo ky’amasannyalaze. Okukozesa amazzi amayonjo, okufaananako amazzi ga ttaapu mu kifo ky’amazzi agafumbiddwa, kiyinza okuvaako obucaafu. Obucaafu obw’engeri eno buyinza okuyamba nnyo bbaatule ya asidi w’omusulo okulemererwa era busaana okwewalibwa n’obunyiikivu okukakasa nti bbaatule ekola bulungi.
Ebiziyiza okutambula :
Mu bbaatule za VRLA, ebiziyiza bisobola okutumbula ennyo okugatta kwa haidrojeni ne okisigyeni, ne bikendeeza ku biva mu kukala era bwe kityo ne kyongera ku bulamu bwayo. Mu mbeera ezimu, ebiziyiza (catalysts) bisobola okuteekebwamu oluvannyuma lw’okugula ng’ekintu ekirala era biyinza n’okuyamba okuzza obuggya bbaatule enkadde. Wabula kikulu okugenda mu maaso n’obwegendereza; enkyukakyuka yonna mu nnimiro etambuza obulabe ng’ensobi y’omuntu oba obucaafu eyinza okubaawo. Enkyukakyuka ng’ezo zirina okukolebwa abakugu bokka abatendekeddwa mu kkolero okwewala okulemererwa okugenda mu bbaatule.
Mu bufunzi
Okulemererwa kwa bbaatule za asidi w’omusulo nga tezinnabaawo okusinga kusobola okukendeezebwa nga tuyita mu kutegeera obulungi, okulondoola, n’okuddaabiriza. Nga tutegeera obubonero bw’ensonga eziyinza okubaawo nga okucaajinga ennyo, okucaajinga ennyo, n’okudduka olw’ebbugumu, obulamu bwa bbaatule za VRLA busobola okwongerwako ennyo. Ku abo abanoonya amawulire amalala n’okulungamizibwa, Dfun Tech etuwa amagezi amajjuvu n’okugonjoola ebizibu by’okukuuma obulamu n’obulungi bwa bbaatule za asidi w’omusulo. Okutegeera bbalansi enzibu ey’ensonga z’omubiri n’eddagala ezikwata ku nkola ya bbaatule kikulu nnyo eri omuntu yenna eyeesigama ku nkola zino enkulu ez’okutereka amaanyi.
