एकुणिसाव्या शेंकड्याच्या मध्याक शिंशें-अम्ल बॅटरी उर्जा सांठोवपाच्या तंत्रगिन्यानाचो एक कोनशाचो फातर जावन आसात. ह्या विस्वासपात्र वीज स्त्रोतांचो वेगवेगळ्या उपेगांत व्हड प्रमाणांत उपेग जाता. शिंशें-अम्ल बॅटरी कशीं काम करतात हें समजून घेवप तांची कार्यक्षमताय चडांत चड करपाखातीर आनी तांचें आयुश्य वाडोवपाखातीर गरजेचें आसता.
शिंशें-अम्ल बॅटरींत जायते मुखेल घटक आसतात आनी ते एकठांय येवन विद्युत् उर्जा कार्यक्षमतेन सांठोवपाक आनी सोडटात. मुखेल घटकांचो आस्पाव जाता: १.
प्लेटी: शिंशें डायऑक्सायड (सकारात्मक प्लेटी) आनी स्पंज शिंशें (नकारात्मक प्लेटी) हांचेपसून तयार केल्लीं हीं इलॅक्ट्रॉलायट विरयांत बुडयतात.
इलॅक्ट्रॉलायटः सल्फ्युरिक आम्ल आनी उदक हांची भरसण, जाका लागून ऊर्जा सांठोवपाखातीर गरजेच्यो रसायनीक विक्रिया सुलभ जातात.
विभाजक: आयनीक हालचाल करपाक मेळटा तेन्ना शॉर्ट सर्किट जावचें न्हय म्हूण सकारात्मक आनी नकारात्मक प्लेटींमदीं पातळ इन्सुलेटिंग पदार्थ दवरतात.
पात्र: एक घटमूट आवरण आसून तातूंत सगळे भितरले घटक आसतात, ते सादारणपणान टिकाऊ प्लास्टीक वा रबर हांचेपसून तयार करतात.
टर्मिनल: बॅटरींत पॉझिटिव्ह आनी नेगेटिव्ह अशे दोन टर्मिनल आसतात. सीलबंद टर्मिनल चड प्रवाह डिस्चार्ज आनी लांब सेवा आयुश्याक योगदान दितात.
शिंशें-अम्ल बॅटरीचें कार्य प्लेटींवयल्या सक्रिय पदार्थ आनी विद्युत् विलेपीत विरय हांचेमदल्या उलटपाक येवपी रसायनीक विक्रियांभोंवतणी घुंवता.
डिस्चार्ज दितना फुडली प्रक्रिया जाता: १.
इलॅक्ट्रॉलायटांतलें सल्फ्युरिक आम्ल पॉझिटिव्ह (शिंशें डायऑक्सायड) आनी नकारात्मक (स्पंज शिंशें) ह्या दोनूय प्लेटींकडेन विक्रिया करता. हे विक्रियांतल्यान दोनूय प्लेटींचेर शिंशें सल्फेट तयार जाता आनी तेचपरी भायल्या मंडळावरवीं इलॅक्ट्रॉन सोडटात आनी विद्युत् प्रवाह निर्माण जाता. भायल्या भारांतल्यान ऋण प्लेटींतल्यान सकारात्मक प्लेटींत इलॅक्ट्रॉन व्हांवतात तेन्ना जोडिल्ल्या उपकरणांक उर्जेची पुरवण जाता.
चार्जिंग करतना ही प्रक्रिया उलट जाता:
भायलो वीज स्त्रोत बॅटरी टर्मिनलांचेर विद्युत्दाब घालता. लागू केल्लो विद्युत्दाब इलॅक्ट्रॉनांक परतून ऋण प्लेटींत व्हरता जाल्यार शिंशें सल्फेटाचें परतून मूळ रुपांत रुपांतर करता- सकारात्मक प्लेटींचेर शिंशें डायऑक्सायड आनी नकारात्मक प्लेटींचेर स्पंज शिंशें. विद्युत् विच्छेदनाच्या वेळार उदकाचे रेणू फुटत वचत सल्फ्युरिक आम्लाची सांद्रताय वाडटा.
ह्या चक्रीय स्वरुपाक लागून शिंशें-अम्ल बॅटरी योग्य रितीन सांबाळ्ळ्यार व्हडलेंशें क्षय जावंक दिनासतना जायते फावटीं रिचार्ज करपाक मेळटात.
योग्य चार्जिंग तंत्र
शिंशें-अम्ल बॅटरींत इष्टतम कार्यक्षमताय सांबाळपाखातीर प्रभावी चार्जिंग पद्दती म्हत्वाचीं आसतात:
स्थिर विद्युत्दाब चार्जिंग: हे पद्दतीन जंय विद्युत्दाब स्थिर मोलाचेर दवरतात थंय चार्ज करपाक मेळटा. ताचो फायदो म्हळ्यार बॅटरीची चार्ज स्थिती बदलत वचत चार्जिंग प्रवाह आपोआप समायोजीत जाता.
तीन टप्प्यांचें चार्जिंग: बल्क चार्ज (स्थिर प्रवाह), शोशण चार्ज (स्थिर विद्युत्दाब), आनी फ्लोट चार्ज (देखभाल पद्दत) हांचो आस्पाव आशिल्लें हें तंत्र बॅटरीच्या घटकांचेर चड ताण नासतना पुरायपणान रिचार्ज करपाची खात्री करता.
चार्जिंग करतना तापमानाचेर नियंत्रण दवरप म्हत्वाचें; चड तापमानाक लागून वायू वा उश्णताय पळून वचप सारकिल्ल्या हानिकारक प्रक्रियांक गती मेळूंक शकता.
प्रभावी डिस्चार्जिंग पद्दती
बॅटरी भलायकेक हानी करपाक शकता अशे खोल डिस्चार्ज टाळपा खातीर डिस्चार्ज चक्रांचो काळजीपूर्वक वेवस्थापन करचो:
शक्य आसल्यार 50% खोलायेन स्त्राव करप टाळचें; वारंवार खोल स्राव जाल्ल्यान एकंदर आयुश्य खूब उणो जाता.
वेगवेगळ्या उपेगांत विस्वासांत घेवपासारकी उर्जा सांठोवपाखातीर शिंशें-अम्ल बॅटरी गरजेचीं आसतात. तांची रचणूक आनी कामाचीं तत्वां समजून घेवन, वापरप्यांक कार्यक्षमताय चडांत चड करूं येता आनी तांचें आयुश्य वाडोवंक मेळटा. योग्य चार्जिंग आनी डिस्चार्ज निरिक्षण करप म्हत्वाचें. अंमलबजावणी करप डीएफयूएन बॅटरी निरिक्षण प्रणाली (बीएमएस) शिंशें-अम्ल बॅटरी उर्जा सांठोवपाच्या उपायांतलो एक म्हत्वाचो भाग उरपाची खात्री करता. ही यंत्रणा वैयक्तीक कोशिका विद्युत्दाब, आनी बहु-कोशिका संरचनेंत चार्ज/डिस्चार्ज प्रवाहाचेर नियंत्रण दवरता आनी नियंत्रण आनी देखरेख वाडोवपाखातीर बॅटरी सक्रियता आनी बॅटरी समतोल वैशिश्ट्यांचो आस्पाव करता.
