ሊድ-ኣሲድ ባትሪታት ኣብ መፋርቕ መበል 19 ክፍለ ዘመን ካብ ዝምሃዙ ኣትሒዞም ኣብ ቴክኖሎጂ ምኽዛን ጸዓት እምነ ኩርናዕ ኮይኖም ጸኒሖም እዮም። እዞም እሙናት ምንጪ ሓይሊ ኣብ ዝተፈላለየ ስራሕቲ ብሰፊሑ ይጥቀሙ። ሊድ-ኣሲድ ባትሪታት ብኸመይ ከም ዝሰርሑ ምርዳእ፡ ንብቕዓቶም ንምምሕያሽን ንዕድመኦም ንምንዋሕን ኣገዳሲ እዩ።
ሊድ-ኣሲድ ባትሪ ብሓያሎ ቁልፊ ኣካላት ዝቖመ ኮይኑ፡ ብሓባር ኮይኖም ንኤሌክትሪካዊ ጸዓት ብውሕሉል መንገዲ ንምኽዛንን ንምፍናውን ይሰርሑ። እቶም ቀንዲ ባእታታት ድማ፤
ጽላት፦ ካብ ሊድ ዳይኦክሳይድ (እወታዊ ጽላት)ን ስፖንጅ ሊድ (ኣሉታዊ ጽላት)ን ዝተሰርሑ ኮይኖም፡ እዚኦም ኣብ ኤሌክትሮላይት ፍታሕ ይጥሕሉ።
ኤሌክትሮላይት፦ ሳልፈሪክ ኣሲድን ማይን ዝተሓዋወሰ ኮይኑ፡ ንመኽዘን ጸዓት ዘድሊ ኬሚካላዊ ምላሽ ዘመቻችእ እዩ።
መፍለዪታት፦ ኣብ መንጎ ኣወንታዊን ኣሉታውን ጽላት ቀጠንቲ መከላኸሊ ነገራት ይቐርቡ፣ እዚ ድማ ኣዮናዊ ምንቅስቓስ እናፈቐደ ሓጺር ሰርኪዩት ከይፍጠር ይግበር።
መትሓዚ፦ ንኹሉ ውሽጣዊ ኣካላት ዝሓዘ ድልዱል ሽፋን ኮይኑ፡ ብተለምዶ ካብ ነዊሕ ዝጸንሕ ፕላስቲክ ወይ ጎማ ዝተሰርሐ እዩ።
ተርሚናላት፦ ባትሪ ክልተ ተርሚናላት ኣለዎ፡ ኣወንታዊን ኣሉታውን። ዝተዓሸጉ ተርሚናላት ንልዑል ምፍሳስ ዋሕዚ ኤሌክትሪክን ነዊሕ ናይ ኣገልግሎት ዕድመን ኣበርክቶ ይገብሩ።
ስርሓት ናይ ሓደ ሊድ-ኣሲድ ባትሪ ኣብ ዙርያ ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ጽላት ዘለዉ ንጡፋት ንጥረ ነገራትን እቲ ኤሌክትሮላይት ፍታሕን ዝፍጠር ንድሕሪት ዝምለስ ኬሚካላዊ ርክብ ይዘውር።
ኣብ እዋን ምፍሳስ ማይ እዚ ዝስዕብ መስርሕ ይፍጸም፤
ኣብቲ ኤሌክትሮላይት ዘሎ ሳልፈሪክ ኣሲድ ምስ ክልቲኡ ኣወንታዊ (ሊድ ዳይኦክሳይድ)ን ኣሉታዊን (ስፖንጅ ሊድ) ጽላት ርክብ ይገብር። እዚ ርክብ እዚ ኣብ ክልቲኡ ጽላት ሊድ ሳልፌት እናፈረየ ብግዳማዊ ሰርኪዩት ኣቢሉ ኤሌክትሮናት ብምፍናው ኤሌክትሪካዊ ዋሕዚ የመንጩ። ኤሌክትሮናት ካብቲ ኣሉታዊ ጽላት ናብቲ ኣወንታዊ ጽላት ብናይ ደገ ጽዕነት ኣቢሎም ክውሕዙ እንከለዉ፡ ጸዓት ናብ ዝተኣሳሰሩ መሳርሒታት ይቐርብ።
ኣብ እዋን ቻርጅ እዚ መስርሕ ይግልበጥ፤
ናይ ደገ ምንጪ ሓይሊ ኣብ ልዕሊ ተርሚናላት ባትሪ ቮልቴጅ ይገብር። እቲ ዝግበር ቮልቴጅ ንኤሌክትሮናት ናብቲ ኣሉታዊ ጽላት ክመልሶም እንከሎ፡ ንሊድ ሳልፌት ድማ ናብቲ ናይ መጀመርታ መልክዑ ይቕይሮ - ኣብ ኣወንታዊ ጽላት ሊድ ዳይኦክሳይድ፡ ኣብ ኣሉታዊ ጽላት ድማ ሊድ ስፖንጅ። ኣብ እዋን ኤሌክትሮላይሲስ ሞለኪዩላት ማይ እናተመቓቐሉ ምስ ከዱ ትሕዝቶ ሳልፈሪክ ኣሲድ ይውስኽ።
እዚ ዑደታዊ ባህሪ እዚ፡ ባትሪታት ሊድ-ኣሲድ ብግቡእ ምስ ዝሕለዉ፡ ብዘይ ርኡይ ምብስባስ ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክመልኡ የኽእሎም።
ግቡእ ናይ ቻርጅ ሜላታት
ኣብ ሊድ-ኣሲድ ባትሪታት ምቹእ ኣፈጻጽማ ንምዕቃብ ውጽኢታዊ ኣሰራርሓታት ቻርጅ ወሳኒ እዩ፤
ቀዋሚ ቮልቴጅ ቻርጅ (Constant Voltage Charging)፦ እዚ ኣገባብ እዚ እቲ ቮልቴጅ ኣብ ቀዋሚ ዋጋ ኣብ ዝቕመጠሉ ቦታ ቻርጅ ምግባር የኽእል። እቲ ብልጫ ድማ ናይ ባትሪ ቻርጅ ኩነታት እናተቐየረ ምስ ከደ እቲ ናይ ቻርጅ ዋሕዚ ብኣውቶማቲክ ይስተኻኸል።
ሰለስተ ደረጃታት ቻርጅ ምግባር፦ ብጅምላ ቻርጅ (ቀዋሚ ዋሕዚ ኤሌክትሪክ)፣ ምምጥጣን ቻርጅ (ቀዋሚ ቮልቴጅ)፣ ከምኡ እውን ፍሎት ቻርጅ (ናይ ፅገና ሞድ) ዝሓቖፈ እዚ ሜላ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ባትሪ ካብ መጠን ንላዕሊ ጸቕጢ ከይገበረ ብዕምቆት ዳግማይ ምምላእ የረጋግጽ።
ኣብ እዋን ቻርጅ ምክትታል ሙቐት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፤ ልዑል ሙቐት ከም ጋዝ ወይ ተርማል ምህዳም ዝኣመሰሉ ጎዳእቲ መስርሓት ከቀላጥፍ ይኽእል።
ውጽኢታዊ ኣገባብ ምፍሳስ ማይ
ንጥዕና ባትሪ ክጎድእ ዝኽእል ዓሚቕ ምፍሳስ ንኸይፍጠር ዑደት ምፍሳስ ብጥንቃቐ ክመሓደር ኣለዎ፤
ብዝተኻእለ መጠን ካብ 50% ዕምቆት ምፍሳስ ንላዕሊ ምፍሳስ ምቑጣብ፤ ብተደጋጋሚ ዓሚቝ ምፍሳስ ነቲ ሓፈሻዊ ዕድመ ብዓቢኡ የሕጽሮ።
ሊድ-ኣሲድ ባትሪታት ኣብ ዝተፈላለየ ስራሕቲ ንዘተኣማምን ምኽዛን ጸዓት ኣገደስቲ እዮም። ተጠቀምቲ ኣቃውሞኦምን መትከላቶምን ብምርዳእ፡ ኣፈጻጽማኦም ኣብ ዝበለጸ ደረጃ ከብጽሑን ዕድመኦም ከናውሑን ይኽእሉ። ግቡእ ምክትታል ቻርጅን ምፍሳስን ወሳኒ እዩ። ምትግባር DFUN Battery Monitoring Systems (BMS) ሊድ-ኣሲድ ባትሪታት ኣገዳሲ ኣካል ናይ ጸዓት መኽዘን ፍታሕ ኮይኖም ከም ዝቕጽሉ የረጋግጽ። እቲ ስርዓት ንውልቃዊ ቮልቴጅ ዋህዮታት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ብዙሕ ዋህዮታት ዘለዎ ውቅር ቻርጅ/ዲስቻርጅ ዋሕዚ ይከታተል፡ ከምኡ’ውን ንምቁጽጻርን ጽገናን ንምዕባይ ባትሪ ምንቅስቓስን ምምዛን ባትሪን ባህርያት የጠቓልል።
