
Lead-acid batriwo nye dzogoedzikpe le ŋusẽdzraɖoƒe mɔ̃ɖaŋununya me tso esime woto wo vɛ le ƒe alafa 19 lia ƒe domedome. Wozãa ŋusẽtsoƒe siawo siwo ŋu kakaɖedzi le geɖe le dɔ vovovowo wɔwɔ me. Alesi lead-acid batriwo wɔa dɔe gɔmesese le vevie ŋutɔ be woate ŋu awɔ dɔ nyuie wu eye woadidi woƒe agbenɔƒe ɖe edzi.
Batri si me lead-acid le la nyea nu vevi geɖe siwo wɔa dɔ ɖekae tsɔ dzraa elektrikŋusẽ ɖo heɖea asi le eŋu nyuie. Nu vevi siwo le eme dometɔ aɖewoe nye:
Plɛtiwo: Wotsɔa lead dioxide (agbalẽ siwo me nu nyuiwo le) kple sponge lead (agba siwo me nunyiame mele o) wɔa esiawo, eye wotsɔa wo nyrɔa wo ɖe elektrikŋusẽ ƒe tsi me.
Elektrikŋusẽ: Sulphuric acid kple tsi ƒe tsakatsaka, si naa atike siwo hiã hena ŋusẽdzraɖoƒe ƒe dɔwɔwɔ nɔa bɔbɔe.
Mamãnuwo: Wotsɔa nu tsɛ siwo xea mɔ na dzoxɔxɔa dana ɖe agbalẽvi nyui kple vɔ̃ dome be woaxe mɔ na ʋuʋudedi kpuie esime woɖea mɔ na ionic ƒe ʋuʋu.
Nugoe: Nugoe sesẽ aɖe si me wotsɔa ememenuwo katã ɖona, eye zi geɖe la, wotsɔa aŋe alo rababa si nɔa anyi didina wɔa woe.
Nugbɔwo: Batria ƒe nugbɔ eve le eŋu: nyuitɔ kple vɔ̃. Nutrenu siwo wotu nu ɖo kpena ɖe elektrikŋusẽ ƒe dodo geɖe ŋu eye wònɔa agbe didi.

Lead-acid batri ƒe dɔwɔwɔ ƒoa xlã atikewo ƒe dɔwɔwɔ si woate ŋu atrɔ le nusiwo le dɔ wɔm le agbaawo dzi kple elektrikŋusẽ ƒe tsi si woɖe tso eme dome.
Le dodo me la, nusi gbɔna la dzɔna:
Sulphuric acid si le elektrikŋusẽnamɔ̃a me wɔa dɔ kple agbalẽvi nyui (lead dioxide) kple vɔ̃ (sponge lead) siaa. Nuwɔna sia naa lead sulfate dona le agba eveawo dzi esime wòle elektrɔnikwo ɖem to gotagome nutome, si naa elektrikŋusẽ dona. Ne elektrɔnikwo le sisim tso agbalẽvi si nye negative la me yia agbalẽvi nyuitɔ dzi to agba si le gota dzi la, ŋusẽ naa mɔ̃ siwo do ƒome kplii.
Le charge wɔwɔ me la, wotrɔa asi le ɖoɖo sia ŋu:
Ŋusẽtsoƒe aɖe si le egodo la tsɔa elektrikŋusẽ toa batri ƒe nugbɔwo dzi. Elektrikŋusẽ si wozãna la ʋãa elektrɔnikwo wogatrɔna yia negative plate la me esime wòle lead sulfate trɔm wòzua eƒe nɔnɔme gbãtɔ—lead dioxide le positive platewo dzi eye sponge lead le negative platewo dzi. Sulphuric acid ƒe agbɔsɔsɔ dzina ɖe edzi ne tsi ƒe moleculewo ma le elektrikŋusẽ ƒe ʋuʋu me.

Tsitrenɔnɔ ƒe nɔnɔme sia na be woate ŋu agbugbɔ axɔ lead-acid batriwo zi gbɔ zi geɖe evɔ womagblẽ nu boo aɖeke o ne wolé be na wo nyuie.
Mɔnu Nyui Siwo Zazã Atsɔ Axɔ Fee
Charging ƒe mɔnu nyuiwo le vevie ŋutɔ be woalé batri siwo me lead-acid le ƒe dɔwɔwɔ nyuitɔ me ɖe asi:
Constant Voltage Charging: Mɔnu sia ɖea mɔ be woaxɔ charge le afisiwo voltage la nɔa asixɔxɔ si nɔa anyi ɖaa nu. Viɖe si le eŋue nye be wotrɔa asi le batri ƒe charge ƒe elektrikŋusẽ ŋu le eɖokui si ne batri la ƒe charge ƒe nɔnɔme le tɔtrɔm.
Afɔɖeɖe etɔ̃ ƒe Charging: Mɔnu sia nye bulk charge (constant charge), absorption charge (constant voltage), kple float charge (beléle na wo ƒe nɔnɔme), eye wòkpɔa egbɔ be wogbugbɔa charge nyuie evɔ wometea nuteɖeamedzi fũu akpa ɖe batri ƒe akpawo ŋu o.
Dzoxɔxɔ dzi kpɔkpɔ le agbatsɔɣi le vevie ŋutɔ; dzoxɔxɔ gã ate ŋu ana nusiwo gblẽa nu le ame ŋu abe gas alo dzoxɔxɔ ƒe sisi ene nawɔ kabakaba.
Mɔnu Nyui Siwo Wotsɔna Ðea Tsi
Ele be woakpɔ tsi si dona le eme ƒe tsatsam dzi nyuie be woaƒo asa na tsi si dona goglo si ate ŋu agblẽ nu le batri ƒe lãmesẽ ŋu:
Ƒo asa na tsi si dona wu 50% ƒe goglome ɣesiaɣi si wòanya wɔ; tsi goglo siwo dona enuenu ɖea agbenɔƒe bliboa dzi kpɔtɔna ŋutɔ.
Lead-acid batriwo hiã vevie be woate ŋu adzra ŋusẽ ɖo si ŋu kakaɖedzi le le dɔ vovovowo wɔwɔ me. Ne ezãlawo se woƒe wɔwɔme kple dɔwɔwɔ ƒe gɔmeɖosewo gɔme la, woate ŋu awɔ dɔ nyuie wu eye woadidi woƒe agbenɔƒe ɖe edzi. Lé ŋku ɖe charge kple tsi si dona le eme ŋu nyuie le vevie ŋutɔ. Dɔwɔwɔ DFUN Battery Monitoring Systems (BMS) kpɔa egbɔ be lead-acid batriwo gakpɔtɔ nye ŋusẽdzraɖoƒe ƒe kuxiwo gbɔ kpɔnu ƒe akpa vevi aɖe. Nuɖoɖoa léa ŋku ɖe lãmenugbagbevi ɖesiaɖe ƒe elektrikŋusẽ ŋu, kple charge/discharge currents le cell geɖe ƒe ɖoɖowo me, eye wòdea batri ƒe dɔwɔwɔ kple batri ƒe dadasɔ ƒe nɔnɔmewo eme be wòana edzikpɔkpɔ kple edzikpɔkpɔ nanyo ɖe edzi.
