Battery za lead-acid zibadde jjinja lya nsonda mu tekinologiya w’okutereka amaanyi okuva lwe zaayiiya mu makkati g’ekyasa eky’ekkumi n’omwenda. Ensonda z’amasannyalaze zino ezesigika zikozesebwa nnyo mu mirimu egy’enjawulo. Okutegeera engeri bbaatule za asidi w’omusulo gye zikola kyetaagisa nnyo okusobola okulongoosa omulimu gwazo n’okwongera ku bulamu bwazo.
Battery ya lead-acid erimu ebitundu ebikulu ebiwerako ebikolagana okutereka n’okufulumya amaanyi g’amasannyalaze mu ngeri ennungi. Ebintu ebikulu mulimu:
Ebipande: Bikolebwa okuva mu lead dioxide (positive plates) ne sponge lead (negative plates), bino binnyikibwa mu solution ya electrolyte.
Electrolyte: Omutabula gwa asidi wa sulphuric n’amazzi, ekyanguyiza enkola y’eddagala ezeetaagisa okutereka amaanyi.
Ebyawula: Ebintu ebigonvu ebiziyiza omuliro biteekebwa wakati wa pulati ya pozitivu ne negatiivu okuziyiza okutambula okumpi ate nga kisobozesa okutambula kwa ayoni.
Konteyina: Ekisenge ekigumu ekirimu ebitundu byonna eby’omunda, ebitera okukolebwa mu buveera oba kapiira obuwangaala.
Terminals: Battery erina terminal bbiri: positive ne negative. Terminals ezisiddwako ssimu ziyamba okufulumya amasannyalaze amangi n’obulamu obuwanvu obw’okukola.
Enkola ya bbaatule ya asidi ow’omusulo yeetooloola ensengekera z’eddagala ezikyusibwa wakati w’ebintu ebikola ku bipande n’ekisengejjero ky’obusannyalazo.
Mu kiseera ky’okusiibulwa, enkola eno wammanga ebaawo:
Asidi wa salufuriki mu kiyungo ky’obusannyalazo akolagana n’ebipande byombi ebya positiivu (lead dioxide) ne negativu (sponge lead). Enzirukanya eno ekola lead sulfate ku pulati zombi ate nga efulumya obusannyalazo okuyita mu nkulungo ey’ebweru, ne kivaamu amasannyalaze. Nga obusannyalazo bukulukuta okuva ku pulati ya negatiivu okutuuka ku pulati ya pozitivu nga buyita mu mugugu ogw’ebweru, amasoboza gaweebwa ebyuma ebiyungiddwa.
Mu kiseera ky’okucaajinga, enkola eno ekyusibwa:
Ensibuko y’amasannyalaze ey’ebweru essa vvulovumenti mu bitundu bya bbaatule. Voltage essiddwako evuga obusannyalazo okudda mu negativu plate ate nga ekyusa lead sulfate okudda mu forms zaayo ezasooka — lead dioxide ku positive plates ne sponge lead ku negative plates. Ebirungo bya asidi wa sulphuric byeyongera nga molekyo z’amazzi zeeyawukana mu kiseera ky’okusengejja amasannyalaze.
Obutonde buno obw’enzirukanya busobozesa bbaatule za asidi w’omusulo okuddamu okucaajinga emirundi mingi awatali kuvunda nnyo nga ziddaabirizibwa bulungi.
Obukodyo Obutuufu obw’okucaajinga
Enkola ennungi ey’okucaajinga nkulu nnyo mu kukuuma omulimu omulungi mu bbaatule ezirimu asidi w’omusulo:
Constant Voltage Charging: Enkola eno esobozesa okucaajinga nga voltage ekuumibwa ku muwendo ogutakyukakyuka. Ekirungi kiri nti akasannyalazo aka chajingi katereezebwa mu ngeri ey’otoma ng’embeera ya bbaatule ekyukakyuka.
Okucaajinga okw’emitendera esatu: Nga mulimu chajingi ennene (akasannyalazo akatakyukakyuka), chajingi y’okunyiga (vvulovumenti etakyukakyuka), ne chajingi ya float (embeera y’okuddaabiriza), enkola eno ekakasa okuddamu okucaajinga obulungi awatali kunyigirizibwa nnyo ku bitundu bya bbaatule.
Okulondoola ebbugumu mu kiseera ky’okucaajinga kikulu nnyo; ebbugumu eringi liyinza okwanguya enkola ez’obulabe nga ggaasi oba okudduka okw’ebbugumu.
Enkola Ennungi Ez’okufulumya amazzi
Enzirukanya y’okufulumya bbaatule erina okuddukanyizibwa n’obwegendereza okwewala okufulumya amazzi mu buziba obuyinza okukosa obulamu bwa bbaatule:
Weewale okufulumya amazzi okusukka ebitundu 50% mu buziba bw’okufulumya buli lwe kiba kisoboka; okufulumya amazzi amangi emirundi mingi kukendeeza nnyo ku bulamu okutwalira awamu.
Battery za lead-acid zeetaagisa nnyo okutereka amaanyi mu ngeri eyesigika mu mirimu egy’enjawulo. Nga bategeera ensengeka yaabwe n’emisingi gy’emirimu gyabwe, abakozesa basobola okulongoosa omulimu n’okwongera ku bulamu bwabwe. Okulondoola obulungi okucaajinga n’okufulumya amazzi kikulu nnyo. Okussa mu nkola DFUN Battery Monitoring Systems (BMS) ekakasa nti bbaatule ezirimu asidi omusulo zisigala nga kitundu kikulu nnyo mu kutereka amaanyi. Enkola eno erondoola vvulovumenti z’obutoffaali ssekinnoomu, n’amasannyalaze aga chajingi/okufulumya mu nsengeka z’obutoffaali bungi, era erimu ebikozesebwa mu kukola bbaatule n’okutebenkeza bbaatule okutumbula okufuga n’okuddaabiriza.
